Risico's en problemen

Miljoen jaar veilig?
Behalve de gevaren die verbonden zijn aan de opslag van kernafval in een instabiele ondergrond, zijn er enorme problemen met het beheer. Zo stellen Zwitserland en Duitsland als eis dat de veiligheid van een eindberging over een periode van een miljoen jaar moet worden aangetoond. Maar hoe kunnen we garanderen dat er nooit overstromingen, aardbevingen of ijstijden zullen optreden die de hele opslagplaats overhoop halen?
 
Menselijk gedrag
Het meest onvoorspelbaar is wel het menselijk gedrag. Stel dat we een bergplaats na honderd jaar gebruik verzegelen. Hoe waarschuwen we mensen in een verre toekomst uit de buurt te blijven? Zullen ze onze taal en symboliek nog begrijpen? Blijven ze zich realiseren hoe gevaarlijk het achter die dikke betondeuren is - radioactiviteit is immers onzichtbaar? En zelfs indien de kennis behouden blijft, zullen ze er dan verstandig mee omgaan of er misbruik van willen maken? Het zijn vraagstukken waarover deskundigen zich het hoofd breken zonder er uit te komen. Rekenmodellen om de veiligheid op lange termijn uit te rekenen, geven voor de eerste 10.000 jaar nog een redelijk betrouwbaar beeld, daarna niet meer.
 
Kleine beetjes, grote gevolgen
Voorstanders van kernenergie benadrukken vaak dat het maar om kleine hoeveelheden afval gaat. Maar bij het ongeluk in Tsjernobyl in 1986 kwam slechts 50 kilo van de radioactieve stoffen cesium, strontium en plutonium vrij. Toch was dat genoeg om een omvangrijke gebied voor 300 jaar onbewoonbaar te maken. Een kleine hoeveelheid kan dus grote gevolgen hebben. 
 
Broodjeaap
Vaak gehoord is ook de bewering dat er een techniek bestaat of in de maak is voor verkorting van de gevaarperiode (ook wel levensduurverkorting genoemd). Dat is helaas een broodjeaapverhaal. Mocht deze technologie al ontwikkeld worden, dan nog heeft die geen zin voor het verglaasde (en daardoor niet meer recyclebare) afval van onder meer Borssele. We zitten dus sowieso met een probleem.
 
Terughaalbaarheid
Lange tijd werd door de Nederlandse regering ingezet op opslagplaatsen waarbij het kernafval 'terughaalbaar' zou zijn. Dit, voor het geval er onaanvaardbare risico's zouden optreden of er nieuwe inzichten over de opslag zouden ontstaan. Inmiddels heeft men die eis van terughaalbaarheid laten varen. In de voorgenomen wetswijziging van minister Kamp gaat het nadrukkelijk over eindberging. En daarmee lijkt het laatste beetje gezond verstand uit de planvorming te zijn verdwenen...